W praktyce spraw rodzinnych bardzo często pojawia się zagadnienie wysłuchania małoletniego dziecka. W wielu postępowaniach, szczególnie dotyczących władzy rodzicielskiej, kontaktów czy miejsca zamieszkania głos dziecka ma istotne znaczenie dla sprawy. Dzięki wieloletniej praktyce dostrzegamy, iż często mamy do czynienia z sytuacjami, w których instytucja ta nie jest w pełni wykorzystywana, choć przepisy wyraźnie przewidują możliwość i potrzebę poznania stanowiska dziecka, jeśli jego rozwój
i dojrzałość na to pozwalają. Art. 216¹ k.p.c. daje podstawę prawną do ochrony prawa dziecka do bycia wysłuchanym, przy jednoczesnym zabezpieczeniu jego dobra.

SPIS TREŚCI:

1. Na czym polega wysłuchanie małoletniego?
2. Jak przebiega wysłuchanie małoletniego?
3. Czy rodzice i pełnomocnicy biorą udział w wysłuchaniu małoletniego?
4. Dlaczego wysłuchanie małoletniego ma tak duże znaczenie?
5. Jak Kancelaria Prawna Smok może pomóc ci w przedmiotowej sprawie?

1. Na czym polega wysłuchanie małoletniego?

Zgodnie z art. 216¹ § 1 kodeksu postępowania cywilnego, sąd w sprawach dotyczących osoby małoletniego dziecka wysłuchuje je, o ile jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala. Jest to czynność fakultatywna, ale przepisy zakładają, że jeśli dziecko jest zdolne do wyrażenia swojego stanowiska, to jego głos powinien być uwzględniony. Warto podkreślić,
iż w przypadku, gdy dziecko odmówi udziału w wysłuchaniu sąd odstępuje od tej czynności.

2. Jak przebiega wysłuchanie małoletniego?

Wysłuchanie odbywa się w warunkach możliwie dalekich od atmosfery sali sądowej. Najczęściej jest to pomieszczenie neutralne, dostosowane do wieku dziecka. Czynność ta nie ma elementów formalnych właściwych przesłuchaniu, takich jak chociażby nie składa przyrzeczeń, a przede wszystkim nie ma obowiązku odpowiadać na pytania, jeśli nie czuje się komfortowo lub nie chce brać udziału w rozmowie. Sąd często korzysta ze wsparcia psychologa, który czuwa nad przebiegiem rozmowy. Jego rola polega na obserwacji reakcji dziecka oraz sygnalizowaniu, czy dalsza rozmowa nie wywołuje nadmiernego stresu. Sposób prowadzenia rozmowy zależy od dojrzałości małoletniego. Dzieci młodsze mogą wyrażać swoje zdanie poprzez rysunek, opis codziennych sytuacji czy opowiedzenie o swoich relacjach w sposób dla nich naturalny. Dzieci starsze odpowiadają na pytania dotyczące ich funkcjonowania, relacji rodzinnych, poczucia bezpieczeństwa czy preferencji co do kontaktów z rodzicami. Sędzia zadaje pytania tak, aby nie sugerować odpowiedzi ani nie narażać dziecka na konflikt lojalnościowy.

3. Czy rodzice i pełnomocnicy biorą udział w wysłuchaniu małoletniego?

Co niezwykle istotne, rodzice oraz pełnomocnicy nie uczestniczą w wysłuchaniu. Ich obecność mogłaby wpływać na swobodę wypowiedzi dziecka lub wywoływać napięcie. Obowiązkiem rodzica jest jedynie doprowadzenie dziecka do sądu oraz oczekiwanie poza pomieszczeniem, w którym czynność jest przeprowadzana.

4. Dlaczego wysłuchanie małoletniego ma tak duże znaczenie?

Wysłuchanie małoletniego jest jednym z narzędzi pozwalających sądowi uzyskać bezpośrednią informację o potrzebach dziecka, relacjach rodzinnych, preferencjach dotyczących jego codziennego funkcjonowania. W wielu postępowaniach ta czynność choć dostępna nie jest wykorzystywana, mimo że stanowi niezwykle istotne źródło wiedzy o sytuacji życiowej małoletniego. W odróżnieniu od badań wykonywanych przez biegłych OZSS, wysłuchanie odbywa się bez wielomiesięcznego oczekiwania na termin.

5. Jak Kancelaria Prawna Smok może pomóc ci w przedmiotowej sprawie?

Decyzja o tym, czy wysłuchanie małoletniego zostanie przeprowadzone, zależy zawsze od okoliczności danej sprawy oraz od tego, czy głos dziecka może mieć znaczenie dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Nasza kancelaria może pomóc poprzez m.in. analizę, czy w danej sprawie zachodzą podstawy do wniosku o wysłuchanie małoletniego, a także zgromadzenie i uporządkowanie informacji, które pozwolą sądowi prawidłowo ocenić, czy wysłuchanie jest zasadne z punktu widzenia dobra małoletniego W sprawach rodzinnych nie istnieją schematy uniwersalne, każda sytuacja dziecka jest wyjątkowa i wymaga indywidualnego podejścia. Nasza kancelaria dba o to, aby postępowanie przebiegało z poszanowaniem praw małoletniego, a jednocześnie z zapewnieniem stronie reprezentowanej pełnej ochrony procesowej. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie dotyczącej wysłuchania dziecka, zarówno na etapie przygotowania do postępowania, jak i w jego toku, możesz liczyć na nasze wsparcie. Zadbamy o to, aby wszystkie działania były prowadzone zgodnie
z przepisami i z najwyższą dbałością o dobro małoletniego.