Podczas gdy dla wielu ludzi termin „rozwiązanie przysposobienia” może brzmieć niezrozumiale, dla prawników i sędziów to część codziennej rzeczywistości.

Czy jednak faktycznie jest możliwe rozwiązanie stosunku przysposobienia? I czy każda osoba przysposabiająca ma prawo do żądania takiego rozwiązania? To pytania, na które postaram się odpowiedzieć w poniższym artykule.

Kiedy można żądać rozwiązania stosunku przysposobienia?

Głównym celem przysposobienia jest zapewnienie dziecku stabilnego i kochającego środowiska domowego. Jednak w pewnych okolicznościach, przysposabiający mogą dojść do wniosku, że kontynuowanie stosunku przysposobienia nie jest w najlepszym interesie wszystkich zaangażowanych stron.

Przysposabiający mogą żądać rozwiązania stosunku przysposobienia. Dowodząc swoje stanowisko przed sądem, muszą jednak potwierdzić na podstawie ważnych powodów zarówno przysposobiony jak i przysposabiający, że dalsze istnienie przysposobienia nie wydaje się zdrowe ani korzystne dla żadnej ze stron, a wskutek niego miałoby ucierpieć dobro małoletniego dziecka.

Proces ten nie jest prosty i wymaga przedstawienia mocnych argumentów, które przekonają sąd do podjęcia takiej decyzji. Kluczową kwestią jest tutaj dobro dziecka, które zawsze jest priorytetem w tego typu sprawach.

O ważnych przyczynach rozwiązania adopcji można mówić wówczas, gdy wspomniane przyczyny spowodowały trwały i zupełny rozkład stosunku adopcyjnego.

Sam fakt rozwiązania małżeństwa z matką dziecka czy wystąpienie między nimi rozkładu pożycia małżeńskiego nie dowodzi rozkładu więzi rodzinnych między ojcem a dzieckiem adoptowanym.

Sytuacje, w których rozwiązano stosunek przysposobienia:

• obie strony żądały rozwiązania przysposobienia,
• przyczyny rozkładu więzi rodzinnej były zawinione przez Stronę pozwaną.

Sytuacje, w których pozwy oddalono:

• dobro osoby przysposobionej byłoby zagrożone, gdyby nastąpiło rozwiązanie stosunku przysposobienia,
• więź emocjonalna pomiędzy stronami stosunku przysposobienia nadal istnieje, a co najmniej nie uległa nieodwracalnemu zerwaniu – nawet w momencie, gdy wzajemne stosunki są bardzo skomplikowane/trudne,
• przyczyny ustania więzi emocjonalnej wystąpiły tylko po stronie Powoda (zawinione),
• istotnemu pogorszeniu uległaby sytuacja materialna osoby przysposobionej, mimo zachowania obowiązku alimentacyjnego przysposabiającego.

Rozwiązanie stosunku przysposobienia przez sąd

Jednak w przypadku żądania rozwiązania stosunku przysposobienia, decyzją jest sąd. Pomimo zgody wszystkich stron, rozwiązanie przysposobienia musi odbywać się w sądzie i zgodnie z prawem. Sąd opiekuńczy decyduje o rozwiązaniu stosunku przysposobienia po rozważeniu wszystkich czynników, a szczególnie skupiając się na tym, czy miałoby ucierpieć dobro małoletniego dziecka.

Wskazania osoby przysposabiającego, a także openera – rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę bez wskazania osoby przysposabiającego, mogą być brane pod uwagę, jednak ostateczna decyzja o rozwiązaniu stosunku przysposobienia zawsze leży po stronie sądu.

Wnioski są zatem takie, iż Sądy co do zasady przyjmują, iż istnienie „więzi emocjonalnej” uniemożliwia rozwiązanie przysposobienia – nawet w sytuacji, gdy wzajemne stosunki są bardzo skomplikowane bądź trudne. Bez wątpienia obustronna wola zakończenia przysposobienia poparta zgodne stanowisko stron przesądza o rozwiązaniu przysposobienia.

Co więcej, z orzecznictwa sądów wprost wynika, iż dobro małoletniej osoby przysposobionej jest postrzegane przez pryzmat jej interesów majątkowych. Oznacza to, że sąd decydując się na rozwiązanie stosunku przysposobienia, może orzec o obowiązku alimentacyjnym względem przysposobionego.

Jakie są konsekwencje rozwiązania przysposobienia?

Orzekając rozwiązanie stosunku przysposobienia, sąd musi również zdecydować, jakie są skutki przysposobienia. Po ustaniu przysposobienia, wszystkie wynikające z niego obowiązki i prawa ustają. To oznacza, że przysposabiający przestają być rodzicami dziecka w sensie prawnym. Przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte w wyniku przysposobienia, chyba że sąd postanowi inaczej.

Jednakże, rozwiązania stosunku przysposobienia także ustają jego skutki, co oznacza, że na wniosek przysposobionego lub przysposabiającego, sąd może stosownie do okoliczności utrzymać w mocy wynikające z niego obowiązki.

Kiedy jest dopuszczalne rozwiązanie przysposobienia?

Rozwiązanie stosunku przysposobienia jest dopuszczalne, przy pewnych określonych warunkach. Po Śmierci przysposobionego lub przysposabiającego stanowi jeden z najbardziej jednoznacznych powodów, które uzasadniają rozwiązania przysposobienia.

Sąd może również podjąć decyzję o rozwiązaniu przysposobienia, jeśli jedno lub obie strony o to zawnioskują, a sąd uzna, że istnieją ku temu ważne powody. Przysposabiający i przysposobiony mogą także samoistnie zdecydować o zakończeniu stosunku przysposobienia, o ile zaakceptują to przed sądem opiekuńczym.

Podsumowanie

Tak więc, odpowiedź na nasze pytanie jest tak – możliwe jest rozwiązanie przysposobienia, jednak wymaga to zrozumienia i spełnienia określonych warunków. Zawsze także musi zostać podjęta pod zarządzeniem sądu.

Przy podejmowaniu decyzji, sąd opiekuńczy zawsze bierze pod uwagę dobro dziecka, a zatem wszelkie kroki prowadzące do rozwiązania przysposobienia muszą być podejmowane z pełną świadomością konsekwencji i z szacunkiem dla praw dziecka.

Autor: Jerzy Pazdan asystent prawny