Wielu przedsiębiorców postrzega spółki kapitałowe jako narzędzie do prowadzenia biznesu pozwalające na ochronę ich prywatnego majątku. Prawdą jest, że spółki kapitałowe odpowiadają za swoje zobowiązania wyłącznie z posiadanego majątku. Niestety, menagerowie zapominają o tym, że w określonych przypadkach do odpowiedzialności za zobowiązania spółki mogą zostać pociągnięci także członkowie jej zarządu. Oznacza to, że majątek menagera nie jest w pełni bezpieczny.

Spis treści:

• Kiedy członek zarządu spółki z o.o. odpowiada za zobowiązania spółki?
• Czy członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki?
• Czy były członek zarządu może odpowiadać za zobowiązania spółki z o.o.?
• Co to znaczy, że członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki?
• Czy członek zarządu spółki akcyjnej ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki?
• Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe.
• Jak członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe?
• Czy wspólnik spółki kapitałowej może odpowiadać za zobowiązania spółki?
• Jak Kancelaria Prawna Smok może pomóc członkom zarządu uniknąć odpowiedzialności za zobowiązania spółki?

• Kiedy członek zarządu spółki z o.o. odpowiada za zobowiązania spółki?

Zgodnie z art. 299 §1 Kodeksu spółek handlowych, jeżeli egzekucja przeciwko spółce z o.o. okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. W praktyce oznacza to, że jeśli wierzyciel nie może odzyskać należności od spółki, może skierować swoje roszczenia bezpośrednio przeciwko członkom zarządu.

Wbrew literalnemu brzmieniu powołanego przepisu, prowadzenie egzekucji przeciwko spółce wcale nie jest konieczne. Orzecznictwo dopuszcza wystąpienie od razu z roszczeniem bezpośrednio względem członka zarządu, jeżeli obiektywnie wiadomo, że egzekucja okaże się nieskuteczna.

• Czy członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki?

Członek zarządu może uwolnić się od tej odpowiedzialności, jeśli wykaże jedną z tzw. przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w art. 299 § 2 k.s.h., a mianowicie wykaże, że:

• złożył we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego lub wskutek jego działań został zatwierdzony układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu;
• nie ponosi winy w niezłożeniu wniosków, o których mowa powyżej np. z uwagi na pozbawienie realnego wpływu na prowadzenie spraw spółki;
• wierzyciel nie poniósł szkody w związku z niezłożeniem wniosków, których mowa powyżej, gdyż wierzyciel i tak nie odzyskałby swoich należności.

Co istotne, ciężar dowodowy spoczywa w tym przypadku na członku zarządu. Oznacza to, że jeżeli menager przybierze bierną pozycję w procesie o zapłatę, sąd domniema jego winę i szkodę po stronie wierzyciela.

• Czy były członek zarządu może odpowiadać za zobowiązania spółki z o.o.?

Rezygnacja czy też odwołanie z funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie wyłącza jego odpowiedzialności. W pewnym uproszczeniu – decydujące znaczenie ma data, w której spółka stała się niewypłacalna i zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Oznacza to, że jeżeli w myśl przepisów prawa upadłościowego, członek zarządu powinien zgłosić taki wniosek, a zamiast tego złoży rezygnację z pełnionej funkcji, to mimo, iż nie jest już on członkiem zarządu będzie odpowiadał za wszystkie zobowiązania spółki, które powstały do dnia jego rezygnacji.

• Co to znaczy, że członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki?

Odpowiedzialność solidarna polega w praktyce na tym, że za zobowiązania spółki odpowiada w całości każdy z członków zarządu z osobna. Wybór, od kogo dochodzić zapłaty należy do wierzyciela. Ten ostatni może:

• domagać się całości zapłaty od tylko jednej wybranej osoby;
• dochodzić zapłaty od każdego z członków zarządu w równych częściach;
• żądać zapłaty od kilku wybranych członków zarządu w wybranych przez siebie proporcjach.

Menager, który zostanie zobowiązany do zapłaty na podstawie art. 299 k.s.h. do kwoty większej niż przypadającej na niego obiektywnej proporcji może w następstwie dochodzić tzw. roszczenia regresowego od pozostałych członków zarządu. Zasady odpowiedzialności regresowej pozostają jednak wtórne i nie pozwalają członkowi zarządu na uchylenie się od zapłaty całości zobowiązania, jeżeli z takim roszczeniem wystąpi wierzyciel spółki.

• Czy członek zarządu spółki akcyjnej ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki?

Przepisy kodeksu spółek handlowych nie zawierają odpowiednika art. 299 dla spółek akcyjnych. Wbrew pozorom nie oznacza to jednak, że osoby zarządzające spółką akcyjną nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Podstaw odpowiedzialności należy jednak poszukiwać w innym akcie prawnym. Swoistym odpowiednikiem art. 299 k.s.h. dla spółek akcyjnych jest art. 21 ust. 3a ustawy prawo upadłościowe, który przewiduje niemal tożsame przesłanki odpowiedzialności.

W myśl powołanego przepisu, jeśli członek zarządu nie złożył wniosku o upadłość w terminie, może ponosić odpowiedzialność za szkody wyrządzone wierzycielom. W praktyce przepis ten daje wierzycielom taki sam oręż w walce z dłużnikami, jak art. 299 k.s.h.

• Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe.

Reguły odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania cywilnoprawne w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w wielu aspektach pokrywają się niemal w całości z zasadami przewidzianymi w art. 116 ustawy ordynacja podatkowa odnoszącymi się do należności publicznoprawnych. Oznacza to, że członkowie spółek kapitałowych (zarówno spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółek akcyjnych) odpowiadają solidarnie za zaległości podatkowe spółki całym swoim majątkiem. Zasadnicza różnica kryje się w pojęciu zaległości podatkowej.

Zaległością podatkową jest bowiem wymagalne zobowiązanie podatkowe. O ile zatem w przypadku odpowiedzialności za zobowiązania cywilnoprawne znaczenie ma moment powstania samego zobowiązania (bez znaczenia jest termin jego wymagalności) to w przypadku zobowiązań publicznoprawnych decydujące znaczenie ma termin jego płatności. Jeżeli zatem członek zarządu zrezygnuje z pełnienia funkcji lub zostanie odwołany z zajmowanego stanowiska przed terminem zapłaty należności publicznoprawnej, nie będzie ponosił za nią odpowiedzialności.

• Jak członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe?

Członek zarządu może uwolnić się od tej odpowiedzialności, jeśli wykaże, że:

• we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzony układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu;
• niezłożenie wniosku o upadłość nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych;
• istnieje mienie spółki, z którego egzekucja pozwoli na zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

• Czy wspólnik spółki kapitałowej może odpowiadać za zobowiązania spółki?

Co do zasady nie, ale diabeł tkwi w szczegółach. W praktyce obrotu niejednokrotnie wspólnik spółki z o.o. pełni jednocześnie funkcję członka jej zarządu. W takim przypadku nie korzysta on z ochrony przed odpowiedzialnością za zobowiązania spółki a przepisy regulujące odpowiedzialność członków zarządu znajdują zastosowanie w pierwszej kolejności. Skutkuje to tym, że osoba ta – pomimo posiadanego statusu wspólnika – ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki na zasadach przewidzianych dla członków zarządu.

Drugim wyjątkiem jest tzw. spółka kapitałowa w organizacji. Nazwa ta odnosi się do okresu przejściowego pomiędzy zawarciem umowy spółki, a jej wpisem do rejestru przedsiębiorców. W tym okresie spółka i osoby, które działały w jej imieniu ponoszą solidarną odpowiedzialność za zaciągnięte w imieniu spółki zobowiązania. Jeżeli więc wspólnik działał w imieniu spółki w organizacji, to będzie on ponosił nieograniczoną odpowiedzialność własnym majątkiem za jej zobowiązania.

• Jak Kancelaria Prawna Smok może pomóc w takich sprawach?

W sprawach dotyczących odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki kluczowe jest szybkie podjęcie właściwych kroków prawnych. Skorzystanie z profesjonalnej pomocy prawnej pozwala członkom zarządu zabezpieczyć swoje interesy i zminimalizować negatywne skutki prawne wynikające z trudnej sytuacji spółki.

Kancelaria Prawna Smok to zespół doświadczonych adwokatów i radców prawnych specjalizujących się w prawie dla biznesu i ochronie majątku przedsiębiorców. Podejmujemy profilaktyczne działania poprzez bieżące doradztwo w zakresie analizy finansowej spółki pod kątem konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości czy też zabezpieczenia prywatnego majątku menagerów, jak i działania doraźne. Zapewniamy wsparcie na każdym etapie postępowania o zapłatę przeciwko członkom zarządu za zobowiązania spółki.