Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą wie, jak wysokie są koszty pracownika w dzisiejszej rzeczywistości ekonomicznej. W związku z tym, wielu przedsiębiorców próbuje ograniczyć swoje zobowiązania w stosunku do pracownika, czy też w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, posiłkując się bardzo różnymi rozwiązaniami. Jednakże bardzo często okazuje się, że wprowadzenie takiego mechanizmu w życie naraża firmę na odpowiedzialność w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Coraz częściej w naszej praktyce spotykamy się z tym, że ZUS podważa legalność rozwiązań implementowanych przez przedsiębiorców, zaczynając od kontroli krzyżowej różnych podmiotów, a kończąc na wydaniu bardzo dotkliwych finansowo decyzji w stosunku do przedsiębiorców.

Spis treści:

1. Pracownik świadczący usługi na rzecz pracodawcy za pośrednictwem jego kontrahenta – jak działa ten mechanizm?
2. Dlaczego ZUS przeprowadza kontrole krzyżowe?
3. Jak przebiega kontrola krzyżowa ZUS i jakie są jej skutki?
4. Jak można się ochronić przed negatywnymi konsekwencjami decyzji ZUS po kontroli krzyżowej?
5. Jak Kancelaria Prawna Smok może ci pomóc w sprawie kontroli krzyżowej ZUS?

1. Pracownik świadczący usługi na rzecz pracodawcy za pośrednictwem jego kontrahenta – jak działa ten mechanizm?

Wielu przedsiębiorców, chcąc ograniczyć koszty pracy w swojej firmie decyduje się na zawarcie porozumienia z innym przedsiębiorcą. Porozumienie może być zawarte w formie pisemnej umowy, jednakże w większości przypadku jest to ustne porozumienie. Forma nie ma tu najmniejszego znaczenia. W praktyce, nie jest ważne również, czy przedsiębiorcy zakładali obejście przepisów prawa i wygenerowanie oszczędności w swoich podmiotach.

Na czym więc polega ten mechanizm? Chodzi tu o sytuację, w której podmiot A ma u siebie zatrudnionych pracowników. Zaś podmiot B tych samych pracowników zatrudnia w tym samym czasie na podstawie umowy cywilnoprawnej, najczęściej będzie to umowa zlecenie. Dodatkowo, podmiot B przy wykorzystaniu tych właśnie osób zatrudnionych u niego na podstawie umowy cywilnoprawnej usługi na rzecz podmiotu A. Pomiędzy firmą A, a pracownikami zawarta jest umowa o pracę. Pomiędzy firmą B, a pracownikami zawarta jest umowa zlecenie. Natomiast pomiędzy firmą A i B może być zawarta umowa, ale nie musi. Ich współpraca może się odbywać na podstawie pojedynczych zleceń, zamówień, czy też po prostu faktur VAT. Istotne jest, aby z ramienia firmy B to pracownicy firmy A wykonywali czynności na rzecz firmy A. I – co ważne – czynności wykonywane na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia nie muszą być tożsame.

W przedstawionym wyżej układzie, to pracodawca A oszczędza na kosztach pracy swoich pracowników. Oczywiście, płaci za świadczone usługi podmiotowi B, ale w istocie nie jest zobowiązany do rozliczania nadgodzin swoich pracowników. Bardzo często się zdarza, że w tym scenariuszu pomiędzy podmiotem A i B pojawiają się różnego rodzaju powiązania, czy to osobowe, czy kapitałowe. Niemniej jednak, nawet w przypadku zupełnie odrębnych podmiotów taki mechanizm może zostać zakwestionowany przez ZUS.

2. Dlaczego ZUS przeprowadza kontrole krzyżowe?

Zgodnie a treścią art. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. W tej samej ustawie znalazł się jednak również przepis art. 8 ust. 2a, zgodnie z którym, za pracownika uważa się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług albo umowy o dzieło, jeśli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Co to tak naprawdę oznacza? A no, oznacza to, że w opisanym powyżej mechanizmie, ZUS traktuje taką osobę, która wykonuje usługi w ramach umowy zlecenia, jak pracownika podmiotu A. W praktyce, kiedy tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych poweźmie podejrzenie co do tego, czy dane firmy stosują opisany wyżej mechanizm, dochodzi do kontroli krzyżowej w obu podmiotach. W trakcie takiej kontroli weryfikowane są zarówno dokumenty, jak i przeprowadzane są przesłuchania pracowników, a z naszego wieloletniego doświadczenia możemy stwierdzić, że osobowe źródła dowodowe są najbardziej nieprzewidywalne.

Jeśli w Twojej firmie inspektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zapowiedział, że chce przeprowadzić taką kontrolę, a masz wątpliwości, czy stosowane przez Ciebie mechanizmy nie narażają Twojej firmy na ryzyko, sugerujemy kontakt z ekspertem z tego tematu i zasięgnięcie porady specjalisty.

3. Jak przebiega kontrola krzyżowa ZUS i jakie są jej skutki?

Z naszej wieloletniej praktyki, jesteśmy w stanie stwierdzić, że bardzo często kontrola prowadzona przez inspektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest nakierowana bezpośrednio na wykazanie, że stosowany przez Ciebie mechanizm nie jest zgodny z przepisami prawa. Kontrola ma jedynie potwierdzić to, co inspektor wie już po weryfikacji samych dokumentów.

A jeśli kontrola ZUS wykaże nieprawidłowości, co dalej? Najpierw inspektor ZUS sporządzi protokół kontroli, na podstawie którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyda stosowne decyzje. W pierwszej kolejności najprawdopodobniej wydana zostanie decyzja w stosunku do podmiotu B i będzie stanowiła, że podmiot B w danym okresie czasu nadpłacił składki na ubezpieczenie społeczne za kwestionowanych pracowników. Może się wydawać na pierwszy rzut oka, że jest to dobra wiadomość. Niemniej jednak, w praktyce, zaraz po niej wydana zostanie decyzja w stosunku do podmiotu A, z której wynikało będzie, że podmiot ten jest winny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych dużo wyższe kwoty niż te, które podmiot B nadpłacił.

4. Jak można się ochronić przed negatywnymi konsekwencjami decyzji ZUS po kontroli krzyżowej?

Od obu tych decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu okręgowego. O ile ZUS nierzadko nie bierze pod uwagę stanowiska przedstawianego przez przedsiębiorcę, o tyle sąd zobowiązany jest wysłuchać obu stron, w tym przedsiębiorcy. Należy pilnować w tym zakresie terminów na złożenie odwołania. W swojej praktyce zalecamy podważenie obu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako że w istocie są one ze sobą powiązane. Dopiero przed sądem możliwe będzie podważenie decyzji ZUS i przedstawienie Twojego spojrzenia na sprawę. Jednakże, do takiego postępowania odwoławczego trzeba się odpowiednio przygotować, a przygotowania te należy  rozpocząć już na etapie postępowania kontrolnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prowadząc z Zakładem stosowną korespondencję. Również sformułowanie samego odwołania do Sądu wiąże się z pewnymi rygorami, dlatego sugerujemy również w tym zakresie skorzystanie z pomocy specjalisty.

6. Jak Kancelaria Prawna Smok może ci pomóc w sprawie kontroli krzyżowej ZUS?

Specjaliści Kancelarii Prawnej Smok wspomagają przedsiębiorców na każdym etapie postępowania z udziałem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. To znaczy, że kierujemy Twoimi działaniami zarówno w trakcie kontroli ZUS, jak i na etapie sporządzania odwołania do sądu, czy w trakcie toczącego się procesu. Zapewniamy pełną obsługę Twojej sprawy, na każdym jej etapie. Dedykowany dla Twojej sprawy ekspert w pierwszej kolejności wysłucha Ciebie i Twojego spojrzenia na całą sytuację. W dalszej kolejności ustali z Tobą cele, jakie chcesz osiągnąć i dobierze do nich odpowiednią strategię, którą później wprowadzi w życie, a w wypadku takiej konieczności, będzie wprowadzał odpowiednie modyfikacje tak, aby doprowadzić do satysfakcjonującego Cię rozwiązania sprawy.