Wśród przedsiębiorców i menagerów popularnym rozwiązaniem ochrony prywatnego majątku ciągle pozostaje rozdzielność majątkowa i przepisanie majątku na małżonka nieprowadzącego działalności gospodarczej. Dopóki małżonkowie żyją zgodnie, takie rozwiązanie teoretycznie gwarantuje bezpieczeństwo. Problem pojawia się, gdy małżonkowie postanawiają się rozwieść. W takiej sytuacji małżonek-przedsiębiorca może zostać z niczym. Co zrobić w takiej sytuacji? Czy przy rozwodzie da się uratować przepisany majątek na małżonka?

SPIS TREŚCI:

1. Jak przedsiębiorca może ochronić swój prywatny majątek?
2. Jak przepisać majątek „na żonę”?
3. Jak przy rozwodzie uratować majątek przepisany na małżonka?
4. Uchylenie się od skutków podziału majątku.
5. Jak uchylić się od oświadczenia złożonego pod wpływem podstępu?
6. Czy można odwołać darowiznę na rzecz małżonka?
7. Rażąca niewdzięczność małżonka a odwołanie darowizny.
8. Kiedy można odwołać darowiznę na rzecz małżonka?
9. Oszustwo przy intercyzie.
10. Co zamiast intercyzy?
11. Jak Kancelaria Prawna SMOK może pomóc Ci uratować przy rozwodzie majątek przeniesiony na małżonka?

1. Jak przedsiębiorca może ochronić swój prywatny majątek?

Prowadzenie działalności gospodarczej i piastowanie funkcji zarządczych w spółkach wiąże się z szeroką odpowiedzialnością. Każda decyzja podejmowana przez menagera może skutkować poważnymi konsekwencjami zarówno dla samego przedsiębiorstwa, jak i dla niego samego. Powszechnie obowiązujące przepisy przewidują ogrom narzędzi pozwalających wierzycielom przedsiębiorstwa dochodzić swoich roszczeń z prywatnego majątku menagera.

Celem ochrony majątku prywatnego przedsiębiorcy ciągle decydują się na zawarcie tzw. intercyzy małżeńskiej czyli umowy o rozdzielności majątkowej. Zawarcie takiej umowy pozwala jednak uchronić tylko majątek nabyty przez małżonka, a nie samego przedsiębiorcę. Z tego też względu nieodłącznym elementem powszechnie przyjętej konstrukcji są dalsze ruchy majątkowe i przeniesienie majątku na małżonka.

2. Jak przepisać majątek „na żonę”?

Wskutek dokonania rozdzielności majątkowej małżonkowie staja się współwłaścicielami ułamkowymi majątku nabytego w trakcie trwania małżeństwa. Przepisanie majątku na małżonka może przyjąć dwie formy:

• podziału majątku wspólnego;

Pierwsze rozwiązanie polega na zawarciu w umowie o rozdzielności majątkowej oświadczenia o nierównym dokonaniu podziału majątku wspólnego wraz z brakiem obowiązku jakichkolwiek dopłat na rzecz małżonka pozostającego bez majątku. Drugie z kolei, przyjmuje postać oświadczenia o dokonaniu darowizny.

Oba rozwiązania prowadzą do tego samego i mają tożsame skutki podatkowe. W praktyce obrotu, częściej spotykanym jest podział majątku wspólnego. Wynika to po pierwsze z braku świadomości uczestników obrotu oraz gotowych wzorów umów stosowanych przez notariuszy. W omawianym kontekście, rozwiązanie to ma jednak poważną wadę, gdyż podważenie takiej umowy jest znacznie trudniejsze.

3. Jak przy rozwodzie uratować majątek przepisany na małżonka?

W przypadku rozwodu małżonek, który dokonał przeniesienia majątku dysponuje kilkoma narzędziami, które mogą uratować jego dobytek życia. Należą do nich:

• oświadczenie o uchyleniu się od złożonego oświadczenia pod wpływem błędu lub podstępu;
• odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności drugiej strony;
• zawiadomienie o możliwości popełnienia oszustwa.

Podkreślenia wymaga jednak, że żadne z powyższych nie jest narzędziem uniwersalnym, a powodzenie ich wdrożenia uzależnione jest od dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy.

4. Uchylenie się od skutków podziału majątku.

Wskutek oświadczenia o uchyleniu się od złożonego oświadczenia pod wpływem błędu lub podstępu dochodzi w pewnym uproszczeniu do unieważnienia umowy, której przedmiotem były ruchy majątkowe. Powoływanie się na błąd wymaga jednak, aby został on wywołany przez drugiego małżonka, chociażby bez jego winy, albo przynajmniej aby wiedział on o błędzie lub mógł go z łatwością zauważyć. Co więcej, konieczne jest również wykazane, że błąd był istotny tj., że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia danej treści. W praktyce, skuteczne powołanie się na błąd przy podziale majątku jest niezwykle trudne.

Teoretycznie większe szanse ma powołanie się na podstęp drugiego małżonka. Przepisy pozwalają w takim przypadku powoływanie się zarówno na błąd nieistotny, jak niedotyczący treści czynności prawnej. Jeżeli zatem inicjatywa rozdzielności majątkowej wyszła od małżonka przedsiębiorcy a wkrótce po dokonaniu podziału majątku, zainicjował on rozwód, szanse na uchylenie się od złożonego oświadczenia są spore. W tego typu sprawach konieczne będzie jednak wykazanie złej woli małżonka już w chwili zawierania umowy.

5. Jak uchylić się od oświadczenia złożonego pod wpływem podstępu?

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem podstępu, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Uprawnienie do uchylenia się wygasa z upływem roku od jego wykrycia. Za wykrycie można z kolei uznać np. chwilę otrzymania pozwu o rozwód.

6. Czy można odwołać darowiznę na rzecz małżonka?

Drugie z przytoczonych rozwiązań może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku umów darowizny. Jego podstawową zaletą jest jednak brak konieczności wykazywania złej woli małżonka już w chwili zawierania umowy. Zgodnie z art. 898 §1 k.c. darczyńca może odwołać już wykonaną darowiznę jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Ta z kolei może nastąpić już po dokonaniu ruchów majątkowych.

7. Rażąca niewdzięczność małżonka a odwołanie darowizny.

Samo wystąpienie z powództwem rozwodowym przez małżonka nie jest traktowane w orzecznictwie jako rażąca niewdzięczność. Co więcej, sama zdrada małżeńska również nie świadczy o spełnieniu tej przesłanki, gdyż w tego typu sprawach kluczowe pozostają konkretne okoliczności sprawy. Przykładowo, orzecznictwo soi na stanowisku, że jeżeli do zdrady dojdzie w końcowym stadium małżeństwa tj. po rozstaniu za obopólną zgodą, nie można mówić o rażącej niewdzięczności małżonka. Jeżeli natomiast do zdrady dojdzie w trakcie wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego i pożycia małżeńskiego, zdradzającego można uznać za rażąco niewdzięcznego.

Pewnym wyznacznikiem dla powodzenia spraw jest wina w rozkładzie małżeństwa orzekana w wyroku rozwodowym. Nawet jednak orzeczenie wyłącznej winy drugiej strony nie gwarantuje skuteczności odwołania darowizny. Sądy cywilny nie jest w takim przypadku związany ustaleniami sądu rodzinnego i może odmiennie ocenić zachowanie stron. Rażąca niewdzięczność wymaga bowiem jaskrawie nieetycznego zachowania obdarowanego.

8. Kiedy można odwołać darowiznę na rzecz małżonka?

Odwołanie darowizny wykonanej może nastąpić w terminie roku, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego. W praktyce orzeczniczej przyjmuje się m.in, że taką wiedzę małżonek powziął z chwilą dowiedzenia się o zdradzie lub otrzymania pozwu rozwodowego.

9. Oszustwo przy intercyzie.

Ostatnim rozwiązaniem w opisywanej sytuacji jest skorzystanie z narzędzi karnych. Podobnie jak w przypadku uchylenia się od oświadczenia woli złożonego pod wpływem podstępu, wymaga ono wykazania złej woli małżonka już w chwili zawierania umowy o podział majątku lub darowizny. Jeżeli bowiem małżonek doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wprowadzając drugiego w błąd, to mógł on popełnić przestępstwo oszustwa, o którym mowa w art. 286 k.k.

Przestępstwo to zagrożone jest co do zasady karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli jednak korzyść majątkowa małżonka przekracza 200.000 lub 5.000.000 złotych potencjalna kara rośnie odpowiednio do 10 i 20 lat.

10. Co zamiast intercyzy?

Uratowanie podczas rozwodu majątku przeniesionego uprzednio na małżonka jest obiektywnie trudne. W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy winę za rozpad małżeństwa ponosi bezmajętny małżonek, może okazać się to wręcz niemożliwe. Z powyższych względów „przeniesienie majątku na żonę” nie jest najlepszym rozwiązaniem. Zamiast tego menager chcący zabezpieczyć prywatny majątek powinien rozważyć inne możliwości np.:

• założenie fundacji rodzinnej;
• przeniesienie majątku na niepełnoletnie dzieci;
• wniesienie majątku do spółki małżeńskiej nieprowadzącej działalności operacyjnej.

11. Jak Kancelaria Prawna SMOK może pomóc Ci uratować przy rozwodzie majątek przeniesiony na małżonka?

Kancelaria Prawna SMOK to zespół specjalistów dumnie określających się Adwokatami Menagerów. Nasza działalność łączy w sobie unikalne specjalizacje prawa gospodarczego, karnego i rodzinnego ukierunkowane na obsługę przedsiębiorców i menagerów. Nasi eksperci z zakresu prawa rodzinnego przeprowadzą Cię przez całe postępowanie rozwodowe, a cywiliści pomogą w odzyskaniu majątku.

Podobnie jak lekarze, wyznajemy zasadę, że lepiej problemom zapobiegać niż je rozwiązywać. Z tego też względu oferujemy również doradztwo przy zabezpieczaniu majątku prywatnego w przyszłości. Naszym zadaniem jest wysłuchanie Twoich potrzeb, a następnie dobranie rozwiązania, które spełni Twoje oczekiwania i pozwoli zabezpieczyć Twój majątek.