Blog Kancelarii Adwokackiej Smok i Partnerzy

Premia a nagroda – czym się różnią? 

utworzone przez  | 24.11.2021 | Prawo pracy

Na wynagrodzenie pracownika składają się różne składniki. Zazwyczaj pracownik zainteresowany jest jedynie tym, jaka kwota co miesiąc wpływa na jego konto, natomiast nie dochodzi tego, z jakiego tytułu poszczególne kwoty zostały mu przyznane. Na wynagrodzenie składają się jednak zarówno stałe jak i zmienne jego składniki. 

W tym artykule chcielibyśmy wyjaśnić różnicę między składnikami wynagrodzenia jakimi są premia i nagroda. Chociaż w praktyce oba pojęcia stosowane są zamiennie, to jednak z prawniczego punktu widzenia, instytucje te się znacznie różnią. 

Nagroda jest zdefiniowana i uregulowana w przepisach Kodeksu pracy, a to w jego art. 105 §1, zgodnie z którym „Pracownikom, którzy przez wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności oraz jakości przyczyniają się szczególnie do wykonywania zadań zakładu, mogą być przyznawane nagrody i wyróżnienia. Odpis zawiadomienia o przyznaniu nagrody lub wyróżnienia składa się do akt osobowych pracownika.” Nagroda jest więc świadczeniem, które przyznawane jest pracownikowi w oparciu o uznanie pracodawcy. To znaczy, że pracodawca może, ale nie musi przyznać nagrody pracownikowi, który szczególnie się wyróżnia. Również wysokość nagrody zależy od decyzji pracodawcy. W wypadku nagrody zasadą jest, że kryteria jej przyznania nie są jasno określone, a pracownik nie ma możliwości wyegzekwowania od pracodawcy wypłaty takiego świadczenia. 

Jeśli chodzi o premię, to sytuacja jest tu diametralnie różna. Premia nie została uregulowana w przepisach prawa pracy. Obowiązek jej wypłaty wynika jednak z umowy o pracę lub innych regulacji pracowniczych, np. regulaminu wynagradzania. Warunki, od których zależy wypłata premii muszą być jasno i konkretnie określone i znane stronom stosunku pracy. Na przykład wysokość premii należnej pracownikowi działu handlu może być zależna od ilości pozyskanych zamówień w danym miesiącu. Zawsze jednak zarówno zasada przyznawania premii jak i jej wysokość musi być ustalona z góry. 

Ponieważ premia jest świadczeniem, którego zasady są ustalone z góry, to realizacja konkretnych przesłanek decyduje o tym, czy premia się należy. Rola pracodawcy ogranicza się do ustalenia, czy przewidziane dla premii warunki zostały spełnione czy też nie. Pracodawca nie ma możliwości podjęcia decyzji, że pomimo spełnienia warunków, w danym miesiącu nie wypłaci należnej premii. W takim wypadku pracownik ma możliwość dochodzenia należnych mu kwot przed sądem i wyegzekwowania tych kwot przymusowo od pracodawcy. Oczywiście, taki scenariusz będzie wymagał udowodnienia przez pracownika, że warunki przyznania premii zostały rzeczywiście spełnione, a pomimo tego pracodawca nie wywiązał się ze swojego obowiązku, jednakże w wypadku jasnych zasad przyznania świadczenia określonych czy to w umowie o pracę czy też w innych regulacjach, taki dowód co do zasady nie powinien być trudny do przeprowadzenia. 

Niezależnie od powyższych wywodów, należy wskazać, że granica między premią i nagrodą jest o tyle ostra, o ile regulacje dotyczące tego świadczenia są w sposób konkretny określone w regulacjach prawa pracy. W konkretnym wypadku rozstrzygnięcie, czy mamy do czynienia z premią czy nagrodą będzie zależało od szczegółowych postanowień dotyczących świadczenia. Zdarza się, że w wypadku, w którym pracodawca zamierzał uregulować nagrodę, w rzeczywistości, z wprowadzonych zapisów należy interpretować premię. Oczywistym jest również, że w tym wypadku interesy pracodawcy i pracownika będą sprzeczne. Tam, gdzie pracodawcy zależeć będzie na swobodzie przyznawania bądź nie pracownikom dodatkowych świadczeń, tam pracownik będzie miał interes w tym, by mieć możliwość wyegzekwowania należnych mu dodatkowych kwot. Dlatego tak ważnym jest, aby regulacje dotyczące premii i nagrody były odpowiednio sformułowane, aby dać bezpieczeństwo obu stronom stosunku pracy. 

Jeśli masz problem ze sformułowaniem swoich dokumentów pracowniczych albo z interpretacją, z jakim świadczeniem masz do czynienia w danym wypadku, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią. Nasz zespół ma szerokie doświadczenie w sporządzaniu i opiniowaniu zapisów regulacji z zakresu prawa pracy i chętnie Ci pomożemy.