Jak co roku, w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością trwa sezon zwyczajnych zgromadzeń wspólników. Jednym z obligatoryjnych elementów porządku obrad na takich zgromadzeniach jest podjęcie uchwały o sposobie podziału wypracowanego przez spółkę zysku. Ten moment może okazać się zaskakujący dla wspólnika, który nabył udziały w spółce w trakcie trwania roku obrotowego. Jeżeli okaże się, że zbywca udziałów pobierał zaliczki na poczet przyszłego zysku, dywidenda nowego wspólnika może być niższa, niż mógłby się on spodziewać.

SPIS TREŚCI:

1. Komu przysługuje prawo do dywidendy w spółce z o.o.?
2. Kiedy spółka może wypłacić zaliczkę na poczet dywidendy?
3. Uchwała o podziale zysku, a wypłata zaliczek na poczet dywidendy.
4. Podział zysku a zbycie udziałów przez wspólnika, który otrzymał zaliczkę na poczet dywidendy.
5. Jak nabywca udziałów w spółce z o.o. może zabezpieczyć swoje prawo do otrzymania pełnej dywidendy?
6. Czy nowy wspólnik może żądać wyrównania dywidendy od wspólnika, który otrzymał zaliczki na poczet dywidendy?
7. Jak Kancelaria Prawna Smok może pomóc Ci otrzymać pełną dywidendę po zakupie udziałów w spółce z o.o.?

1. Komu przysługuje prawo do dywidendy w spółce z o.o.?

Przepisy kodeksu spółek handlowych nakazują odbycie zwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w terminie 6 miesięcy od dnia zakończenia roku obrotowego. Tradycyjnie, dla większości spółek termin ten przypada więc na dzień 30 czerwca. Z naszego doświadczenia wynika jednak, że wiele zgromadzeń odbywa się także po tej dacie.

Jednym z obligatoryjnych elementów porządku obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników jest podjęcie uchwały o sposobie podziału zysku wypracowanego przez spółkę w ubiegłym roku obrotowym. Sprawa wydaje się na pozór bardzo prosta, ponieważ zgodnie z art. 193 § 1 ksh uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są wspólnicy, którym udziały przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. Sprawa komplikuje się jednak, gdy wspólnik spółki nabył udziały w trakcie roku kalendarzowego, a spółka wypłacała zaliczki na poczet dywidendy.

2. Kiedy spółka może wypłacić zaliczkę na poczet dywidendy?

Przepisy kodeksu spółek handlowych przewidują, że umowa spółki może upoważniać zarząd do wypłaty wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za rok obrotowy, jeżeli spółka posiada środki wystarczające na wypłatę. Zaliczek nie można jednak wypłacać w trakcie trwania pierwszego roku obrotowego. W praktyce obrotu, zdecydowana większość umów spółek z o.o. przyznaje opisane powyżej uprawnienie zarządowi spółki.

Jeżeli zatem:

• umowa spółki zawiera stosowne postanowienie;
• spółka spodziewa się zysku za dany rok obrotowy;
• spółka posiada odpowiednie środki;
• w spółce trwa co najmniej drugi rok obrotowy;

zarząd może zdecydować o wypłacie na rzecz wspólnika zaliczki na poczet dywidendy.

3. Uchwała o podziale zysku, a wypłata zaliczek na poczet dywidendy.

Jeżeli zarząd spółki zdecydował się na wypłatę dywidendy na poczet wspólnika, okoliczność ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w treści uchwały o podziale zysku podejmowanej podczas zwyczajnego zgromadzenia wspólników. W takiej sytuacji finalna dywidenda wypłacona wspólnikowi powinna zostać pomniejszona o wysokość wypłaconych zaliczek. W praktyce oznacza to, że wspólnik może po dniu odbycia zwyczajnego zgromadzenia wspólników nie otrzymać już żadnych środków. Stanie się tak, gdy suma wypłaconych zaliczek będzie równa finalnej kwocie dywidendy wskazanej w uchwale zgromadzenia wspólników.

4. Podział zysku a zbycie udziałów przez wspólnika, który otrzymał zaliczkę na poczet dywidendy.

Potencjalny problem pojawia się w sytuacji, gdy wspólnik, który otrzymał zaliczkę na poczet przyszłej dywidendy zdecyduje się na zbycie posiadanych udziałów w kapitale zakładowym spółki na rzecz osoby trzeciej. Zgodnie z cytowanym wcześniej art. 193 § 1 ksh, to nowy wspólnik będzie w takiej sytuacji uprawniony do otrzymania dywidendy. Sedno problemu sprowadza się jednak do wypłaconych na rzecz poprzedniego wspólnika zaliczek.

Orzecznictwo sądowe jest niezwykle ubogie w tego typu sprawach. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny, w opisywanym stanie faktycznym nowy wspólnik uzyskuje prawo do dywidendy zmniejszonej o kwotę zaliczek, które otrzymał zbywca udziałów. Co więcej, brak jest również ogólnych podstaw prawnych do dochodzenia od zbywcy udziałów wyrównania kwoty dywidendy. Przepisy nie pozwalają także samej spółce żądać od byłego wspólnika zwrotu wypłaconych zaliczek. Przyjmuje się bowiem, że legitymacja do wypłaty zaliczki jest ustalana autonomicznie w stosunku do legitymacji do dywidendy.

5. Jak nabywca udziałów w spółce z o.o. może zabezpieczyć swoje prawo do otrzymania pełnej dywidendy?

Przepisy powszechnie obowiązujące są zatem niekorzystne dla osób nabywających udziały. W skrajnych przypadkach może się okazać, że pomimo nabycia udziałów i wypracowania przez spółkę ogromnego zysku, nowy wspólnik nie otrzyma dywidendy z powodu wypłacenia zaliczek jego poprzednikowi.

Brak regulacji ustawowej, nie oznacza jednak, że wspólnik nie może przeciwdziałać działaniom zbywcy. W tym celu konieczne jest jednak zastrzeżenie odpowiedniej klauzuli w umowie sprzedaży udziałów, która jednak nie jest powszechnie wykorzystywana z uwagi na  brak świadomości prawnej nabywców. Strony mogą w umowie określić zasady rozliczenia wypłaconych dotychczas zaliczek, np. poprzez ich proporcjonalny podział lub zaliczenie ich na poczet ceny sprzedawanych udziałów.

6. Czy nowy wspólnik może żądać wyrównania dywidendy od wspólnika, który otrzymał zaliczki na poczet dywidendy?

Każda osoba nabywająca udziały w spółce z o.o., licząca na otrzymanie dywidendy już na pierwszym zgromadzeniu wspólników, powinna przede wszystkim ustalić czy poprzedni wspólnik otrzymał zaliczkę na poczet dywidendy. Informacji tej należy poszukiwać u samego wspólnika, jak i zarządu spółki. Ostatecznie, w treści umowy sprzedaży udziałów, nabywca może zabezpieczyć swoje interesy proponując sprzedawcy złożenie oświadczenia o tym, iż nie otrzymywał on zaliczki na poczet przyszłej dywidendy.

W przypadku złożenia takiego oświadczenia przez zbywcę i wprowadzenia nabywcy w błąd w tym zakresie, nabywcy będzie przysługiwać szereg uprawnień mających na celu dochodzenie od zbywcy zapłaty kwoty stanowiącej równowartość pobranych zaliczek. Swoich roszczeń nabywca będzie mógł dochodzić zarówno na drodze cywilnej, jak i karnej. Złożenie fałszywego oświadczenia celem doprowadzenia drugiej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem może bowiem wypełniać znamiona przestępstwa oszustwa, o którym mowa w art. 286 k.k.

7. Jak Kancelaria Prawna Smok może pomóc Ci otrzymać pełną dywidendę po zakupie udziałów w spółce z o.o.?

Kancelaria Prawna Smok to zespół specjalistów z zakresu prawa gospodarczego i karnego, którzy dumnie określają się mianem Adwokatów Menagerów. Zapewniamy wsparcie przedsiębiorcom przy każdej podejmowanej przez nich decyzji biznesowej. Doradzimy Ci jak powinieneś zabezpieczyć swoje interesy przy zbywaniu lub nabywaniu udziałów w spółce z o.o., a w przypadku zaistnienia sporu o wypłatę dywidendy pomożemy Ci dochodzić Twoich roszczeń przed sądem.